Popular sciences

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk

Description

ACADEMIA czasopismo popularnonaukowe Polskiej Akademii Nauk promujące w kraju i za granicą osiągnięcia polskich badaczy. Artykuły w „Academii” pisane są językiem przystępnym dla przedstawicieli różnych dziedzin nauki, ale także dla studentów, uczniów i wszystkich innych czytelników zainteresowanych tematyką popularnonaukową. Od 2005 roku czasopismo ukazuje się w dwóch wersjach językowych (po polsku i po angielsku).

ISSN

1733-8662

Publishers

Polska Akademia Nauk

Redakcja:

Dariusz Jemielniak – Redaktor naczelny

Karolina Głowacka – redaktor prowadzący

Anna Bielec – sekretarz redakcji

Dominik Wódz – korektor

Andrzej Figatowski – opracowanie graficzne

Sylwia Piwowar – fotograf, fotoedytor

Aneta Karwowska – fotograf

Dorota Chabiera – koordynator projektu

Rada naukowa:

Marek Konarzewski prezes PAN (przewodniczący)

Dariusz Jemielniak wiceprezes PAN (wiceprzewodniczący)

Andrzej Buko

Patrycja Dołowy

Paweł Golik

Janusz Jurczak

Tomasz Kapitaniak

Marek Krawczyk

Krzysztof Nowak

Kontakt

Polska Akademia Nauk

Biuro Upowszechniania Nauki i Wydawnictw

pl. Defilad 1

00-901 Warszawa

academia@pan.pl

www.pan.pl

www.academia.pan.pl

Zawartość czasopisma jest dostępna na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa 4.0 Międzynarodowe (CC BY 4.0).
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/.

Volumes

Select number

2025
2024
2023
2022
- No 4 (72) Obrazy
- No 3 (71) Przełomy
- No 2 (70) Przestrzeń
- No 1 (69) Nauka dla nauki
2021
2020
2019
2018
2017
2016
2015
2014
2013
2012
2011
2010
2009
2008
2007
2006
2005

Content

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy

1 Od Redakcji

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy

Download PDF Download RIS Download Bibtex

2 Okno na Wszechświat

Andrzej Królak , Piotr Jaranowski

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 4-7 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143457

Keywords: fale grawitacyjne fizyka

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Pierwsze bezpośrednie detekcje fal grawitacyjnych były przełomem we współczesnej astronomii. Polscy naukowcy brali udział w tym odkryciu.

Go to article

Authors and Affiliations

Andrzej Królak

Piotr Jaranowski

Instytut Matematyczny Polskiej Akademii Nauk, Warszawa
Wydział Fizyki, Uniwersytet w Białymstoku

3 Genom ponad genomem

Carsten Carlberg

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 8-11 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143458

Keywords: epigenomika dietetyka mikroelementy

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Nasza codzienna dieta składa się z węglowodanów, lipidów, białek, minerałów i witamin, które dostarczają energii i służą jako budulec naszego organizmu. Jedzenie jest paliwem naszego życia – bez niego umarlibyśmy w ciągu kilku tygodni.

Go to article

Authors and Affiliations

Carsten Carlberg

Instytut Rozrodu Zwierząt i Badań Żywności PAN, Olsztynie

4 Obrazy warte tysiąca słów

Cezary Kępka

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 12-15 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143459

Keywords: tomografia komputerowa choroba wieńcowa medycyna kardiologia

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Tomografia komputerowa otwiera nowe możliwości w diagnostyce choroby wieńcowej. Rutynowe korzystanie z tej metody w przyszłości jako przesiewowej może wykrywać bardzo wczesne stadia choroby.

Go to article

Authors and Affiliations

Cezary Kępka

Narodowy Instytut Kardiologi iim. Stefana Kardynała Wyszyńskiego, Warszawa

5 Co widać w atmosferze

Iwona Stachlewska

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 16-19 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143460

Keywords: aerozole atmosfera fizyka atmosfery meteorologia

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

W ziemskiej atmosferze znajdują się drobiny pyłu, które w naturalny sposób rozpraszają i absorbują promieniowanie słoneczne. Ich ilość i rodzaj wpływa na temperaturę na Ziemi.

Go to article

Authors and Affiliations

Iwona Stachlewska

Wydział Fizyki, Uniwersytet Warszawski

6 Kryzysy – przełomy – przebudowy – zwroty

Danuta Ulicka

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 20-23

Keywords: literaturoznawstwo literatura humanistyka

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Żeby zrozumieć swoje usytuowanie w świecie (nie tylko naukowym), trzeba rozglądać się nie tylko naokoło, lecz także uważnie spojrzeć wstecz. Toteż nawet pobieżny przegląd blisko półtorawiecznej historii burzliwych przemian w humanistyce wart jest przeprowadzenia.

Go to article

Authors and Affiliations

Danuta Ulicka

Instytut Literatury Polskiej, Uniwersytet Warszawski

7 Przełomy, które uczą nas uważności

Anna Woźniak

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 24-26 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143462

Keywords: psychologia przemoc PTSD gwałt

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Zdarzenia związane z przemocą seksualną są traumatyczne, wręcz przełomowe w życiu ludzi, którzy ich doświadczyli. W ciągu ostatnich lat doszło do wielu zmian społecznych, które wpłynęły na podejście do przemocy seksualnej.

Go to article

Authors and Affiliations

Anna Woźniak

Uniwersytet SWPS, Warszawa

8 Przed nami cyfrowy przełom

Kamil Śliwowski

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 27-29 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143463

Keywords: socjologia cyfryzacja Internet media społecznościowe

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Otym, że zasięg i skala internetu wprowadzają zmianę cywilizacyjną niezależnie od tego, jakie technologie są najpopularniejsze, opowiada Kamil Śliwowski z Fundacji Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego.

Go to article

Authors and Affiliations

Kamil Śliwowski

Fundacja Rozwoju Społeczeństwa Informacyjnego

9 Suwalski kataklizm

Piotr Weckwerth

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 30-35 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143464

Keywords: geologia Suwalszczyzna powódź lodowcowa zlodowacenie

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

O tym, jak odkryto dowody na istnienie katastrofalnych powodzi lodowcowych na Suwalszczyźnie związanych z ostatnim zlodowaceniem oraz o przyczynach tych zjawisk.

Go to article

Authors and Affiliations

Piotr Weckwerth

Wydział Nauk o Ziemi i Gospodarki Przestrzennej, Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu

10 Porównać nieporównywalne

Fabian Welc

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 36-40 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143465

Keywords: archeologia geofizyka magnetometria archeometria

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Połączenie dwóch różnych technik pomiarowych, georadaru i magnetometrii, dało archeologom przełomowe narzędzie do rozwiązywania zagadek z przeszłości.

Go to article

Authors and Affiliations

Fabian Welc

Instytut Archeologii, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa

11 Geny, które leczą

Mirosław Ząbek , Paweł Obierzyński , Adrian Drożdż

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 41-43

Keywords: medycyna inżynieria genetyczna geny wirusy DNA

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Inżynieria genetyczna stała się rzeczywistością, umiejętnie wykorzystana może służyć człowiekowi. Dobrym przykładem jest terapia genowa z wykorzystaniem wirusów.

Go to article

Authors and Affiliations

Mirosław Ząbek

1 2

Paweł Obierzyński

1 2

Adrian Drożdż

2 3

Klinika Neurochirurgii, Centrum Medyczne Kształcenia Podyplomowego
Interwencyjne Centrum Neuroterapii, Oddział Neurochirurgii, Mazowiecki Szpital Bródnowski w Warszawie
Zakład Anatomii Prawidłowej i Klinicznej, Centrum Biostruktury, Warszawski Uniwersytet Medyczny

12 Tajemnice grzybów

Marcin Pietras

ACADEMIA. Magazyn Polskiej Akademii Nauk | 2022 | No 3 (71) Przełomy | 44-47 | DOI: 10.24425/academiaPAN.2022.143467

Keywords: mykologia grzyby polimeraza DNA

Download PDF Download RIS Download Bibtex

Abstract

Opisanie reakcji łańcuchowej polimerazy w bardzo krótkim czasie zrewolucjonizowało naukę. Jak wykorzystujemy to przełomowe odkrycie w badaniach taksonomii, systematyki i ekologii grzybów?

Go to article